«لیکوپن» رنگدانه ای مفید و ضد سرطان

لیکوپن یک آنتی ‌اکسیدان قوی است. کاهش خطر ابتلا به بیماری قلبی، کاهش خطر ابتلا به سرطان پروستات، سرطان دهانه رحم، سرطان روده و افزایش کیفیت اسپرم و باروری از جمله فواید این ماده غذایی ارزشمند است.

نکته مهم این است که بدن انسان توانایی تولید لیکوپن را ندارد بنابراین باید از منابع غذایی تامین شود. در این مقاله توضیح  خواهیم داد که لیکوپن چیست، بدن انسان چقدر  به این ماده غذایی نیاز دارد و چگونه باید تامین شود؟

لیکوپن یک کاروتنوئید

لیکوپن یک کاروتنوئید و یک ماده مغذی گیاهی است که در سبزی‌ ها و میوه ‌های قرمز مانند گوجه فرنگی وجود دارد. این ماده به عنوان عامل رنگ قرمز در این میوه‌ ها و سبزیجات شناخته می ‌شود.

تحقیقات متعددی نشان داده که خوردن مواد غذایی دارای لیکوپن می‌تواند خواص زیادی به همراه داشته باشد.

نحوه عملکرد لیکوپن

لیکوپن یک آنتی‌ اکسیدان قوی است و آنتی اکسیدان‌ ها از بدن انسان در برابر آسیب ناشی از فعالیت ترکیباتی به نام رادیکال ‌های آزاد محافظت می‌کنند. زمانی که سطوح رادیکال‌ های آزاد از سطوح آنتی اکسیدان ها پیشی می‌گیرد آنها می‌توانند موجب «استرس اکسیداتیو»  در بدن انسان شوند. « استرس اکسیداتیو » عدم‌ تعادل بین رادیکال ‌های آزاد و آنتی اکسیدان ‌ها در بدن است.

لیکوپن می‌ تواند از آسیب رسیدن به DNA در سلول ‌ها و همچنین عملکرد بهتر سلول ‌ها کمک کند. سطح بالای لیکوپن در خون و بافت های چربی باعث کاهش خطر ابتلا به سرطان، بیماری ‌های قلبی و… می‌ شود.

لیکوپن و سرطان پروستات

خاصیت ضد سرطان پروستات لیکوپن به دو دلیل جداگانه است.

دلیل اول:

لیکوپن یک آنتی اکسیدان قوی است یعنی می‌تواند رادیکال ‌های آزادی که به ‌صورت مستمر از طریق غذایی که می‌خوریم و هوایی که تنفس می‌کنیم به بدنمان وارد می‌ شوند را خنثی کند. آسیب سلولی ناشی از این مولکول‌ های ناپایدار یکی از عوامل سرطان است.

دلیل دوم:

لیکوپن در مکان ‌های گسسته متعددی جذب و ذخیره می ‌شود که دو مورد از آن ‌ها غده پروستات و بیضه ‌ها هستند و این لیکوپن را به یک آنتی اکسیدان مفید به خصوص برای مردان تبدیل می‌کند.

مطالعه‌ ای که طی یک بازه زمانی ۲۳ ساله با حضور بیش از ۴۶ هزار مرد انجام شد ارتباط بین لیکوپن و سرطان پروستات را با جزئیات بیشتری نشان داده است برای مثال مردانی که دست کم دو وعده رب گوجه فرنگی سرشار از لیکوپن در هفته مصرف می‌کردند در مقایسه با مردانی که کمتر از یک وعده رب گوجه فرنگی در ماه مصرف می‌کردند ۳۰ درصد احتمال کمتری داشت به سرطان پروستات مبتلا شوند.

افزایش سلامت قلب

لیکوپن به کاهش خطر ابتلا به بیماری قلبی یا مرگ زودرس ناشی از آن کمک می‌کند. این تا حدودی به واسطه کاهش عوامل خطرآفرین برای بیماری قلبی است. به طور خاص ممکن است آسیب ناشی از رادیکال های آزاد سطوح کلسترول کلی و بد (LDL) را کاهش و کلسترول خوب (HDL) را افزایش دهد.

در یک مطالعه رژیم‌ های غذایی سرشار از لیکوپن با ۱۷ تا ۲۶ درصد خطر کمتر برای بیماری قلبی مرتبط بودند. همچنین مطالعه دیگری نشان داده سطوح بالای لیکوپن خون با ۳۱ درصد خطر کمتر برای سکته مغزی ارتباط داشته است.

محافظت از آفتاب سوختگی

تحقیقات همچنین نشان داده که لیکوپن در برابر آثار مخرب خورشید محافظت می‌کند. در یک مطالعه شرکت‌کنندگان در قبل و بعد از مصرف ۱۶ میلی گرم لیکوپن از رب گوجه فرنگی در برابر پرتوهای فرابنفش قرار گرفتند. افرادی که رب گوجه فرنگی بیشتری مصرف کرده بودند واکنش‌ های پوستی خفیف تری در مواجهه با پرتو فرابنفش داشتند.

افزایش باروری مردان

مصرف لیکوپن غلظت اسپرم را در مردان نابارور بهبود می بخشد. چندین مطالعه درباره رابطه لیکوپن و باروری مردان نشان داده که مصرف لیکوپن به صورت خاص باعث بهبود تحرک و کیفیت اسپرم می ‌شود. لیکوپن بیشتر در گوجه فرنگی پخته یا فرآوری شده یافت می‌شود و بهتر است آن را همراه با روغن زیتون میل کنید تا این آنتی اکسیدان محلول در چربی بهتر جذب شود.

کاهش خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم

ویروس پاپیلوم انسانی (HPV) که عامل اصلی سرطان رحم است تحقیقات نشان داده زنانی که سطح لیکوپن آن ها بالا است کمتر از دیگران به سرطان دهانه رحم مبتلا می‌ شوند.

کاهش خطر ابتلا به سرطان روده

لیکوپن اثر محافظتی در برابر ابتلا به سرطان معده، روده بزرگ و ریه دارد. لیکوپن رشد تومورها را متوقف می‌کند. لیکوپن به وسیله تحریک سلولی که منجر به افزایش ارتباط بین سلولی می ‌شود رشد تومورها را محدود می‌کند. تحقیقات نشان می‌ دهد ارتباط ضعیف بین سلولی یکی از دلایل ایجاد رشد غیرطبیعی سلول‌ ها است که در نهایت منجر به رشد تومورهای سرطانی می شود.

کنترل دیابت

مواد غذایی حاوی لیکوپن عوارض درازمدت دیابت را کاهش می دهد. در طرح « اثر مکمل یاری لیکوپن بر روی استرس اکسیداتیو و ایمنی در مبتلایان به دیابت نوع ۲» مشاهده شده که با مصرف روزانه ۱۰ میلی‌گرم لیکوپن وضعیت کلی آنتی اکسیدانی بیماران دیابتی بهبود پیدا کرده است.

از آنجا که بسیاری از عوارض درازمدت دیابت از جمله بیماری‌ های قلبی عروقی و سکته‌ های قلبی را به استرس اکسیداتیو مربوط می‌ دانند با مصرف لیکوپن این عوارض کاهش پیدا کرده و درعین حال دستگاه ایمنی بدن بیماران دیابتی تغییراتی در جهت کاهش احتمال بروز عوارض درازمدت به ویژه بیماری های قلبی نشان می ‌دهد.

کاهش سکته مغزی

این آنتی اکسیدان مزیت دیگری از جمله جلوگیری از سکته مغزی ناشی از لخته شدن خون دارد. کاهش سطح التهاب بدن و در نتیجه کاهش کلسترول در نتیجه مصرف لیکوپن باعث کاهش خطر ابتلا به سکته مغزی می ‌شود.

گوجه فرنگی بهترین منبع غذایی برای تامین لیکوپن

تمام مواد غذایی طبیعی سرشار از رنگ صورتی تا قرمز به طور کلی حاوی مقداری لیکوپن هستند. گوجه فرنگی یکی از بهترین منابع برای این ماده مغذی است و هر چه گوجه فرنگی رسیده‌ تر باشد حاوی لیکوپن بیشتری نیز است. هر ۱۰۰ گرم گوجه فرنگی بسته به میزان رسیدگی آن حاوی حدود ۳ تا ۹ میلی گرم «لیکوپن» است. بر خلاف برخی تصورات که پختن غذا باعث از بین رفتن برخی از مواد مغذی می ‌شود حرارت میزان درصد جذب «لیکوپن» را در بدن افزایش می‌ دهد.

«لیکوپن» در گوجه فرنگی خام بوسیله پیوندهایی به دیگر بخش ‌های ساختمانی گیاه متصل است  که با طبخ این پیوندها گسسته می ‌شود. بر اثر حرارت فرم شیمیایی این ماده طوری تغییر می‌کند که بدن بسیار راحت ‌تر می‌ تواند آن را جذب کند.

رب گوجه فرنگی بهتر از گوجه فرنگی!

محصولات فرآوری شده گوجه فرنگی سطح لیکوپن بالاتری نسبت به گوجه فرنگی خام دارند. این موضوع به این علت است که در حین فرآیند پخت دیواره سلولی گوجه فرنگی در هم می‌ریزد لیکوپن بیشتری در دسترس قرار می‌گیرد. به عنوان مثال یک گوجه فرنگی رسیده حدود ۳٫۷ میلی گرم لیکوپن دارد در حالی که یک فنجان رب گوجه فرنگی حاوی بیش از ۲۵ میلی‌گرم لیکوپن است.

Enjoyed this article? Stay informed by joining our newsletter!

نظرات

You must be logged in to post a comment.

About Author